Thứ sáu, ngày 19/12/2014
  Liên hệ Sơ đổ Giới thiệu
TƯ LIỆU NHIỀU KỲ
Cố hương - nguồn gốc anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực
Cập nhật ngày: 26/12/2012 20:46:33

Người cung cấp cho chúng tôi nhiều tư liệu nhất là ông Lê Văn Dễ, 85 tuổi (có trí nhớ khá đặc biệt và có lối kể chuyện mạch lạc, hấp dẫn).

Ông thuộc thế hệ thứ tư (cháu bốn đời) của dòng họ. Ông cụ tổ Nguyễn Cao Thăng (Tư Phụng) và lịnh bà Kim Hồng (theo cách tôn xưng của nghĩa quân và nhân dân Phú Quốc - Tà Niên thời ấy) là ông bà Sơ của ông Dễ. Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực là ông Cố Cả. Bà Nguyễn Thị Đào (em gái thứ bảy của cụ Nguyễn Trung Trực) là bà Cố Ngoại của ông Dễ. Bà Cố Ngoại Nguyễn Thị Đào có chồng là ông Trương Văn Nhạn sinh ra ba người con (hai gái, một trai).

Con gái thứ ba là bà Trương Thị Phòng (sinh năm 1872 - Nhâm Thân) chồng là ông Lê Văn Cận (cùng tuổi với bà) và bà thứ là Chung Thị Điều (sinh năm 1891, mất năm 1965) sanh 6 người con. Con trai thứ ba là ông Lê Tứ Biểu (sinh năm 1896 – Bính Thân) vợ: bà Lê Thị Hận (sinh năm 1894 - Giáp Ngọ) vợ thứ Trương Thị Chính, sinh 6 người con (hai trai, bốn gái).

Con trai cả là ông Lê Văn Dễ (sinh năm 1918 - Mậu Ngọ) và em trai thứ sáu là ông Lê Văn Thành (tự Khai) cùng với ông Trần Văn Chính 80 tuổi mà ông Dễ và ông Khai gọi bằng chú (một “CHI” khác trong gia tộc). Ba ông là những nhân vật chính cung cấp tư liệu lịch sử dòng họ cho chúng tôi lần này.

Vì là cháu ngoại, cho nên hai ông (Dễ và Khai) mang họ Lê. Theo ông Lê Khải Phong (sinh năm 1950 - Canh Dần) cháu nội ông Lê Văn Cận (con ông Lê Tâm Quãng - ông Quãng là con trai thứ mười của ông Lê Văn Cận) thì ông Sơ họ LÊ là Lê Cao Tuế (sinh năm 1802 - Nhâm Tuất, mất 30 tháng 7 năm 1882 Nhâm Ngọ).

Cụ Tổ Lê Cao Tuế là con nuôi quan Tổng binh Lê Văn Duyệt, năm 1830 vâng lịnh cha đến đất Cái Tàu (U Minh) khai thác nguồn lợi các sân chim cò, đem bán chim thịt và trứng, lông chim cho các ghe thương hồ, lấy tiền nuôi binh đội (thời Minh Mạng).

Ông cố Lê Văn Sự (sinh năm 1884 - Giáp Thìn) bà cố là Nguyễn Thị Điệp (sinh năm 1848 - Mậu Thân) sinh bốn người con (ba gái, một trai). Ông Lê Văn Cận là con thứ hai (sau chị cả là Lê Thị Thi), ông Lê Văn Cận mất ngày 1 tháng 5 năm 1953 - thọ 81 tuổi).

Ông Lê Văn Dễ cho chúng tôi biết: Nguồn sử tích mà ông có là do ông nội (Lê Văn Cận) truyền đạt lại. “Từ nhỏ tôi cứ quẩn quanh bên ông nội. Nội kể cho tôi nghe từ chuyện này sang chuyện khác. Lâu lâu nội lại nhắc cho tôi nhớ. Nội dặn tôi sau kể lại cho con cháu nghe, noi gương ông bà, chống giặc cứu nước, trả thù cho Cổ Cả và nghĩa quân. Nội còn kể đồng thời với Cố Cả Nguyễn Trung Trực còn có các thủ lĩnh nghĩa quân khác như Thủ Khoa Huân, Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự. Mà hai vị này thu thập tàn binh các nơi về sông Cái Tàu lập căn cứ chống Pháp. Vận lương quan của hai vị thường ra đây (Tân Đức - Đầm Dơi) nhận lương thực, tiền bạc và thu người để bổ sung cho nghĩa quân họ Đỗ.

Theo hệ Tông - Chi được ghi tương đối chính xác (tin cậy được) chúng tôi thấy cụ Lê Văn Cận hiện diện ở đất Cà Mau, hoà nhập vào dòng họ Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực rất sớm. Khi ông tác thành gia đình với bà Trương Thị Phòng, ông từng nghe mẹ vợ (bà Nguyễn Thị Đào - em gái thứ bảy cụ Nguyễn Trung Trực.

Bà trường thọ, trí nhớ tốt) cùng với 3 người dì, 3 người cậu vợ (đều sống lâu và có tâm huyết phục thù, cứu nước). Ngoài ra, chắc chắn còn nhiều tướng sĩ nghĩa quân cùng thời với cụ Nguyễn và hai cụ Đỗ… Tất cả thế hệ tiền nhân cao thượng này dốc lòng truyền đạt trí thức, võ nghệ, kinh nghiệm sống chiến đấu cho con cháu.

Theo dòng chảy của truyền thống nầy, khi ông Dễ vừa lớn lên, ông nội Lê Văn Cận và cha là Lê Tứ Biểu (sinh năm 1896 - Bính Thân) với những thân nhân bà con trong dòng họ tận tâm đào tạo và gửi gắm nơi ông một sự nghiệp người trước bỏ dở. Đây là lý do cho phép ta có thể dựa vào ông Lê Văn Dễ khi sử dụng sự tích có liên quan đến Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực và những thủ lĩnh kế tục người.

Về nguồn gốc dòng họ, ông Dễ đồng ý Hội thảo khoa học Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực ở Kiên Giang (1988) và chú giải của Nguyễn Bá trong Trường ca Nguyễn Trung Trực là đúng. Nhưng ông cho biết thêm trước đó nguồn gốc họ Nguyễn ở Hà Tĩnh, còn nguồn gốc họ Đỗ cũng từ miền ngoài vào, theo chân Nguyễn Hữu Cảnh khai mở đất phương Nam.

Tên của lịnh bà Kim Hồng, ông Dễ đồng ý xác nhận, nhưng cũng không nhớ rõ, năm sinh, năm mất của bà - Chỉ nhớ năm thân tộc lên Bình An - Hà Tiên lấy cốt của bà về an táng bên mộ ông ở ấp Tân Long A (Tân Tiến - Đầm Dơi) năm 1878 (Mậu Dần). Chi tiết về người con gái thứ sáu của ông bà Nguyễn Cao Thăng (chú thích trong Trường ca Nguyễn Trung Trực: bà tên Kim Ngân, chửi mắng Huỳnh Công Tấn nên bị Tấn treo cổ thị chúng).

Ông Dễ cho biết mới đây, đại diện ngành văn hoá tỉnh Long An thông báo: Em gái thứ sáu của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực là bà Nguyễn Thị Đạt, hiện có mộ ở Long An. Bà có con cháu, chắt trên ấy, hầu như đã lập gia phả.

Ông Dễ giải thích rằng: Thời điểm nguy khốn ấy, bọn Tây và đám Việt gian truy lùng gia đình nghĩa quân rất dữ. Họ tên, nhân dạng, nghề nghiệp nơi ở của phía ta phải thay đổi luôn để nghi trang, giấu tông tích để mưu cầu sự sống, ngõ hầu phục thù, cứu nước.

Còn bà Kim Ngân bị Tấn treo cổ, có thể là em ruột của bà quan lớn tướng Lê Kim Định (tức em vợ của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực) con gái nuôi của lịnh bà Kim Hồng. Những tên Kim Hồng - Kim Định - Kim Ngân có thể là do nghĩa quân hoặc cư dân Phú Quốc đặt ra để truyền tụng.

Sự kiện đến Đầm Dơi mở đất, ông Dễ cho biết có thể do ông Cố Cả Nguyễn Trung Trực trước khi tiến đánh đồn Kiên Giang đã tìm đất mật để đưa gia đình về ẩn náu, đề phòng những bất trắc xảy ra - tức là vào khoảng năm 1866 - đi bằng ghe, xuất phát từ Tà Niên. Nhưng ông Dễ cũng có nói sau khi đánh đồn Kiên Giang, bọn giặc tràn đuổi (truy kích nghĩa quân - Cụ Nguyễn mới hướng cho gia đình mình cùng một số gia đình tướng sĩ (chiến hữu) đi về phía rừng U Minh, còn cụ thì đưa quân ra Phú Quốc để nối liên hệ với nguồn chi viện ở Xiêm và nhiều nơi khác. Phần này ông Dễ khẳng định là đoàn người gồm “Bảy ghe sáu gánh” của gia đình nghĩa quân tới đất Đầm Dơi (còn hoang thiên chi địa, nơi trú ngụ của rắn lớn, cọp, cá sấu…) là những người đầu tiên (chớ không phải đến sau như sách nói).

Bảy ghe sáu gánh là bảy chiếc ghe lồng to (mỗi chiếc chở ba bốn chục tấn). Gánh họ Nguyễn đông người đi hai ghe. Còn lại năm ghe của các gánh họ Lâm, họ Lê, họ Trương, họ Trần, họ Định. Đây là gia đình các thân nhân chiến hữu của Nguyễn Trung Trực trên đường tỵ nạn, hết lòng bảo vệ nhau, sống chết đùm bọc nhau.

Vàm Rạch Đùm Đình là nơi bảy ghe sáu gánh dừng lại (thương yêu đùm bọc nhau) tìm cách sinh sống giữa rừng hoang đầy thú dữ, thiếu thốn đủ mọi thứ. Ban đầu đoàn người tỵ nạn dừng ở rừng tràm U Minh Thượng.

Nơi đây liên hệ được gia tộc họ Lê ở dọc sông Cái Tàu mua bán trao đổi tôm cá, trứng chim và gạo, thuốc, quần áo… Nhưng khi thấy bọn Tây xuống Cà Mau đông, đoàn người phải đi sâu xuống miệt Đầm Dơi mở đất lập căn cứ.

Những năm tháng ấy có thể nghĩa quân Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự tới lui căn cứ này nhận nguồn tiếp tế lương thực, nhân lực và lập doanh trại huấn luyện tướng sĩ (như trên đã nói). Có một chi tiết quan trọng là Cai Thoại - một võ quan của Nguyễn Trung Trực, sau khi ổn định cư dân do ông dắt về Tân Đức - Tân Tiến, ông đào xong Ao Thúy và dạy mọi người bắt chim cá, lấy sáp ong để sống… rồi ông qua căn cứ của nghĩa quân ở tuyến sông Cái Tàu, huấn luyện võ nghệ cho binh sĩ dưới quyền hai thủ lĩnh họ Đỗ. Trận chiến đấu cuối cùng ngày mùng 3 tháng 8, ông đã hy sinh. Nhiều năm sau, vợ và con gái ông từ Tân An xuống Đầm Dơi tìm, mới hay ông mất tích… ở sông Cái Tàu.

Còn chi tiết ông Lê Văn Duyệt (1763-1832, người làng Bồ Đề, huyện Mộ Đức - Quảng Ngãi), danh tướng triều Nguyễn, chức Vệ úy, Kinh lược sứ, Tổng trấn Gia Định thành, Tả quân - Thượng công… từng chọn rừng U Minh làm căn cứ cho binh triều - người chỉ dẫn cho Nguyễn Tri Phương và Phan Thanh Giản mở dinh điền ở Cà Mau.

Sự lưu ý về một chiến khu mang tính chiến lược quân sự, đã tạo tiền đề cho các thủ lĩnh nghĩa quân - mà sau này Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự đã tìm đúng nơi binh triều đồn trú khi trước, để khai thác tài nguyên thiên nhiên…

Về địa bàn này, thoạt đầu “Bảy ghe sáu gánh” của gia đình nghĩa quân Nguyễn Trung Trực cũng dự định đến U Minh. Nhưng khi đồn trú bên bờ sông Trẹm, thấy giặc Tây đóng quân ở Cà Mau và Thới Bình quá đông, nên thay vì đến sông Cái Tàu, đoàn Bảy ghe sáu gánh lại dạt về Đầm Dơi…

Ông bà ta đã chọn đúng mảnh đất Thần Thánh để sinh tồn và chiến đấu truyền đời: Khi đánh Pháp chín năm, Trung ương Cục cùng các cơ quan lãnh đạo Nam Bộ, Đài Phát thanh tiếng nói Nam Bộ được đặt ở đây, toả rộng khắp miền. Thời đánh Mỹ - Khu uỷ cũng chọn nơi đây làm căn cứ.

Sự nghiệp cách mạng giải phóng đất nước ở khu Tây Nam bộ trọn niềm tin tưởng khi dựa vào dòng họ NGHĨA QUÂN - những dòng họ từng chiến đấu, mở đất lập nên những xóm làng xứ sở. Còn nhớ trong buổi ban sơ đoàn người bịnh tật ốm đói lọt thỏm vào nơi hang hùm, ổ rắn, phải chiến đấu với sự khắc nghiệt của thiên nhiên hoang dã, chướng khí, thú dữ…

Nguy hiểm nhất là mạng lưới mật thám, lính kín theo dõi rình rập - chúng muốn “nhổ cỏ tận gốc”. Cũng chính thời điểm ấy - tất cả già trẻ, trai gái trong Bảy ghe sáu gánh thuộc gia đình nghĩa quân Nguyễn Trung Trực quyết chí bám lấy đất mật rừng già để sống, cùng nhau vạch bụp dừa, rấn ghe sâu vào bãi cạn, lên bờ tạo lập căn cứ bảo toàn lực lượng.

Sau chiến công lừng lẫy của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực, thành tựu mở đất lập nghiệp, lưu truyền ý chí nòi giống của các thế hệ tiếp nối ở Đầm Dơi và hậu thuẫn nhiều mặt cho Nghĩa quân họ Đỗ ở Cái Tàu là một nghĩa vụ cao quý - cần được nghiên cứu để rút ra những bài học lớn…./.


CÁC TIN ĐÃ ĐƯA
• Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự cùng dòng họ của anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực sau biến số lịch sử 1868 ở Kiên Giang về Đầm Dơi - U Minh lập chiến khu chống Pháp  - (26/12/2012)
• Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự từ Vĩnh Long - Trà Vinh… - (26/12/2012)
• Phát hiện mới về Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự và cuộc khởi nghĩa sông Cái Tàu năm 1875 - (17/12/2012)
• Đỗ Thừa Luông - Đỗ Thừa Tự và cuộc quyết chiến ở sông Cái Tàu 1875 - (17/12/2012)
• Sống trong lòng dân - (11/12/2012)
• Một cuộc ú tim - (04/12/2012)
• Vùng biển ấy  - (28/11/2012)
• Trường ca: Cuộc hành trình lịch sử - (28/11/2012)
• Anh Ba về thăm Minh Hải lần cuối cùng! - (26/11/2012)
• Bà mẹ Việt Nam Anh hùng nuôi giấu đồng chí Lê Duẩn - (21/11/2012)


PHÓNG SỰ ẢNH
Bạn bị ảnh hưởng gì khi giá tiêu dùng tăng cao?

  Xem kết quả...